สาระน่ารู้
สาระน่ารู้
Category
ฟิลเตอร์ AHU ติดตรงไหน ตำแหน่ง Pre-filter ถึง HEPA ลองตามลมไปดูกัน
Date : 05 พฤศจิกายน 2569
เคยสงสัยไหมว่าลมเย็นที่เป่าออกมาในห้อง เดินทางมาจากไหน และผ่านฟิลเตอร์ตรงจุดไหนบ้าง ลองตามลมไปดูทีละขั้นพร้อมกัน
Detail :

ฟิลเตอร์กรองอากาศในระบบแอร์ (AHU) เรียงตามลำดับลม คือฟิลเตอร์หยาบ (Pre-filter) ที่ทางลมเข้าก่อนถึงคอยล์เย็น ตามด้วยฟิลเตอร์ละเอียดหลังพัดลม และ HEPA ที่หัวจ่ายเมื่อต้องการความสะอาดสูง

เขียนโดยทีมงาน Thai Filter Supply (จำหน่ายฟิลเตอร์กรองอากาศ FILTLAB และฟิลเตอร์สำหรับงานอุตสาหกรรม) · เผยแพร่: 5 พฤศจิกายน 2569 · ปรับปรุงล่าสุด: 5 พฤศจิกายน 2569

ลองนึกภาพตามนะครับ ตอนเราเดินเข้าออฟฟิศที่เปิดแอร์ ลมเย็นๆ ที่เป่าออกมาจากช่องแอร์บนฝ้า มันไม่ได้เกิดขึ้นเฉยๆ ลมก้อนนั้นเดินทางมาไกลพอสมควร ผ่านเครื่องหลายชิ้น และระหว่างทางมี "ด่านตรวจ" คอยกรองฝุ่นอยู่หลายด่าน ด่านพวกนี้ก็คือฟิลเตอร์กรองอากาศนั่นเอง

วันนี้เราจะพาไปตามลมทีละจุด ใช้ตู้ AHU (Air Handling Unit) ซึ่งเป็นตู้ส่งลมเย็นที่พบได้ในอาคารขนาดกลางถึงใหญ่ เป็นตัวอย่าง เพราะเห็นภาพง่ายที่สุด

ตามลมไปทีละจุด

แผนผังเส้นทางอากาศในตู้ AHU 7 จุด ตำแหน่งฟิลเตอร์หยาบ ฟิลเตอร์ละเอียด และ HEPA

1. ลมเข้ามาจากสองทาง ทางแรกคือลมจากนอกตึก ซึ่งพาฝุ่น ละอองเกสร และควันรถเข้ามาด้วย ทางที่สองคือลมที่วนกลับมาจากห้อง ซึ่งมีเศษใยผ้า เส้นผม และฝุ่นจากกิจกรรมในอาคาร ลมสองทางนี้มาผสมกันก่อน

2. ด่านแรก: ฟิลเตอร์หยาบ (Pre-filter) ทำหน้าที่เหมือนตะแกรงหน้าบ้าน จับฝุ่นก้อนใหญ่ ใยผ้า แมลงตัวเล็กๆ ไม่ให้หลุดเข้าไปข้างใน

3. คอยล์ทำความเย็น ลมผ่านครีบคอยล์เพื่อลดอุณหภูมิและความชื้น ตรงนี้แหละที่ไม่อยากให้มีฝุ่นเลย เพราะฝุ่นที่เกาะครีบจะทำให้แอร์เย็นช้าลง และความชื้นที่แฉะอยู่ตรงนั้นก็เป็นที่ชอบของเชื้อรา

4. พัดลม ดันลมให้เดินทางต่อ ถ้าฟิลเตอร์ก่อนหน้านี้ตัน พัดลมต้องออกแรงหนักขึ้น ค่าไฟก็ขึ้นตามไปด้วย

5. ด่านหลัก: ฟิลเตอร์ละเอียด อยู่หลังพัดลมหรือก่อนลมออกจากตู้ ด่านนี้แหละที่กำหนดว่าลมที่เข้าห้องจะสะอาดแค่ไหน

6. ท่อลมและหัวจ่าย ลมเดินทางตามท่อไปที่ห้อง ถ้าเป็นพื้นที่ที่ต้องสะอาดมาก เช่น ห้องผ่าตัดหรือห้องสะอาดในโรงงาน จะมีฟิลเตอร์ HEPA ติดที่หัวจ่ายเป็นด่านสุดท้ายอีกชั้น

7. ถึงห้อง ลมส่วนหนึ่งวนกลับเข้าไปรอบใหม่ อีกส่วนระบายออกนอกอาคาร แล้วก็เริ่มต้นเส้นทางเดิมอีกครั้ง

ทำไมต้อง "หยาบก่อน ละเอียดทีหลัง"

ลองเทียบกับการล้างจานครับ ถ้าเทเศษอาหารกองใหญ่ลงฟองน้ำเลย ฟองน้ำก็ตันเร็ว แต่ถ้าเอากระดาษเช็ดเศษอาหารออกก่อน ฟองน้ำก็ใช้ได้นานขึ้น ฟิลเตอร์ก็เหมือนกัน ฟิลเตอร์ละเอียดมีใยแน่นและราคาสูงกว่า ถ้าให้มันรับฝุ่นก้อนใหญ่เองทั้งหมดก็ตันเร็วและต้องเปลี่ยนบ่อย ใส่ฟิลเตอร์หยาบไว้ด่านหน้าแค่ชั้นเดียว ช่วยยืดอายุฟิลเตอร์ชั้นถัดไปได้เยอะ

ส่วนที่ฟิลเตอร์ละเอียดมักอยู่หลังพัดลม เพราะฝั่งนั้นมีความดันลมเป็นบวก ถ้าตู้มีรอยรั่วเล็กๆ ลมจะดันออกมาข้างนอก ไม่ใช่ดูดฝุ่นเข้าไปแทน

จุดไหนควรมีฟิลเตอร์แบบไหน

ตำแหน่ง ฟิลเตอร์ที่พบบ่อย ควรเช็กอะไร
ลมเข้า ก่อนถึงคอยล์ แบบแผ่น แผ่นอลูมิเนียม หรือแบบแผ่นพับ สะอาดไหม ใส่แน่นไหม ลมไม่ลอดข้างกรอบ
หลังพัดลม / ปลายตู้ แบบถุงหรือแบบกล่อง (เช่น F7–F9) ความดันตก (ΔP) และการติดตั้ง
หัวจ่ายในจุดสำคัญ HEPA ทดสอบรั่วหลังติดตั้ง

4 เรื่องที่เจอบ่อยในหน้างาน

  • ไม่มีฟิลเตอร์หยาบเลย พอฟิลเตอร์ละเอียดตันเร็วก็ต้องเปลี่ยนบ่อย ค่าใช้จ่ายสูงกว่าที่ควร
  • ขนาดไม่พอดีช่อง ลมเลือกวิ่งทางช่องว่างที่ง่ายกว่า โดยไม่ผ่านใยกรองเลย
  • เลือกระดับกรองสูงเกินความจำเป็น โดยไม่เช็กก่อนว่าพัดลมเดิมรับแรงต้านที่เพิ่มขึ้นไหวไหม
  • ไม่เคยจดค่าความดันตก เลยไม่รู้ว่าถึงเวลาเปลี่ยนหรือยัง (เรื่องนี้เรามีบทความแยกให้อ่านต่อในหมวดสาระน่ารู้)

สรุปสั้นๆ 3 ข้อ

1. ฟิลเตอร์ในระบบแอร์เรียงจาก หยาบ → ละเอียด → (HEPA ถ้าจำเป็น)

2. ฟิลเตอร์หยาบช่วยปกป้องทั้งคอยล์และฟิลเตอร์ชั้นถัดไป ประหยัดกว่าในระยะยาว

3. ก่อนเลือกฟิลเตอร์ ลองดูผังระบบก่อนว่าจะติดตรงไหน แล้วค่อยเลือกชนิดและขนาด

คำถามที่พบบ่อย

ฟิลเตอร์หยาบ (Pre-filter) ควรติดก่อนหรือหลังคอยล์เย็น?

ติดก่อนคอยล์ที่ทางลมเข้า เพื่อดักฝุ่นก้อนใหญ่ไม่ให้ไปเกาะครีบคอยล์และฟิลเตอร์ชั้นถัดไป

ฟิลเตอร์ละเอียดควรติดหน้าหรือหลังพัดลม?

ในตู้ AHU ทั่วไปมักติดหลังพัดลมหรือปลายตู้ เพราะด้านนั้นความดันลมเป็นบวก ลมจึงดันออกทางรอยรั่วแทนที่จะดูดฝุ่นเข้า ทั้งนี้ขึ้นกับการออกแบบของแต่ละระบบ

ระบบแอร์ทั่วไปต้องมี HEPA ไหม?

ไม่จำเป็น HEPA ใช้ในพื้นที่ที่ต้องการความสะอาดสูง เช่น ห้องผ่าตัดและห้องสะอาดในโรงงาน

ถ้าไม่มี Pre-filter จะเกิดอะไรขึ้น?

ระบบยังทำงานได้ แต่ฟิลเตอร์ละเอียดจะตันเร็วและต้องเปลี่ยนบ่อย ค่าใช้จ่ายรวมจึงมักสูงกว่า

สินค้าที่เกี่ยวข้อง (ถ้าสนใจดูเพิ่มเติม)

อ่านต่อ

แหล่งอ้างอิง

  • ISO 16890 (Air filters for general ventilation)
  • EN 1822 (High efficiency air filters: EPA, HEPA and ULPA)

ช่องทางติดต่อ Thai Filter Supply

ถ้ามีคำถามหรืออยากแลกเปลี่ยนเรื่องฟิลเตอร์กรองอากาศ ทักมาคุยกับทีมงานได้ตามช่องทางนี้ครับ

สแกน QR code เพิ่มเพื่อน LINE @thaifiltersupply